Aleksandra Szczepan

Pisze rozprawę doktorską o realizmie traumatycznym w powojennej literaturze polskiej pod kierunkiem prof. dr. hab. Ryszarda Nycza. Praca, będąca projektem z zakresu teorii literatury i badań kulturowych, organizuje się wokół czterech podstawowych problemów badawczych: 1) redefinicja realizmu jako konstruktu teoretycznego w powojennym literaturoznawstwie oraz rozważenie potencjalnych zastosowań koncepcji realizmu traumatycznego jako kategorii interpretacyjnej i opisowej w przypadku literatury związanej z reprezentacją traumy, ze szczególnym uwzględnieniem jego potencjału jako dyskursu tożsamościotwórczego i emancypacyjnego; 2) rozważenie operacyjności pojęcia postpamięci, terminu wywodzącego się z tradycji anglosaskich memory studies, na gruncie polskiego literaturoznawstwa w kontekście badań nad dyskursami postzależnościowymi; analiza możliwości jego stosowania i perspektyw badawczych w odniesieniu do zjawisk obserwowanych w literaturze polskiej po roku 1989, szczególnie w narracjach polskich Żydów, dzieci ocalonych z Zagłady, w których doświadczeniu konieczność zmierzenia się z traumą rodziców łączy się z wykluczeniem z narodowo-patriotycznej wspólnoty; 3) poetologiczna analiza języka spod znaku traumy: konwencjonalizacja środków przedstawiania niewyrażalnego doświadczenia (trauma jako konwencja), etyczne konsekwencje tego zjawiska dla teorii lektury i krytyki literackiej; znaczenie literatury związanej z traumą dla rozpoznań z dziedziny genologii (świadectwo jako gatunek), teorii odbioru, wreszcie poetyki; 4) propozycja przeformułowania języka opisu literatury traumatycznej za pomocą figur wywodzących się z retoryki klasycznej i odnoszących się do kwestii milczenia w literaturze: aposiopesis i praeteritio.

Zainteresowania badawcze: realizm, reprezentacja doświadczenia, autentyczność w literaturze, retoryka antropologiczna, studia nad pamięcią, studia nad Holokaustem

Ważniejsze stypendia i granty:

  • Grant PRELUDIUM 4 Narodowego Centrum Nauki: projekt badawczy „Polski Dyskurs Posttraumatyczny: literatura–realizm–trauma"; IX 2013–IX 2014
  • Stypendium badawcze Ryoichi Sasakawa Young Leaders Fellowship Fund Research Abroad (Tokio, Japonia): University of Chicago, Chicago, USA (opiekun naukowy: prof. Eric Santner); I–III 2013
  • Stypendium Ryoichi Sasakawa Young Leaders Fellowship Fund (Tokio, Japonia): University of Chicago, Chicago, USA (opiekun naukowy: prof. Bożena Shallcross); I–III 2012
  • Stypendium badawcze Centrum Badań nad Zagładą Żydów przy Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk (Warszawa); I–XII 2011

Publikacje:

  • Rozrachunki z postpamięcią, w: Od pamięci biodziedzicznej do postpamięci, red. T. Szostek, R. Sendyka, R. Nycz, Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN, seria „Nowa Humanistyka", 2013. [w druku]
  • Realizm i trauma – rekonesans, „Teksty Drugie" 2012, nr 4.
  • Polski dyskurs posttraumatyczny. Literatura polska ostatnich lat wobec Holocaustu i tożsamości żydowskiej, w: Kultura po przejściach, osoby z przeszłością. Polski dyskurs postzależnościowy – konteksty i perspektywy badawcze, red. R. Nycz, Kraków: Universitas, 2011.
  • Ucieczka języka z referencji, czyli o doświadczeniu przestrzeni w powieściach Robbe-Grilleta, „Interlinie" 2011, nr 2.
  • Zakonnice, święte i mistyczki, w: Kraków kobiet, red. A. Dutkowska, W. Szymański, Wydawnictwo Ha!Art, Kraków 2011.
  • Uklasowienie ciała, ucieleśnienie klasy. O „Wykluczonych" Elfriede Jelinek, „SPLOT" 2009, nr 5.
  • Teoretyczny podmiot w podróży, w: Nie/konsekwencje ponowoczesności. Wybór tekstów, red. P. Płucienniczak, A. Szczepan, W. Szymański, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2008.